cuồng chân, thật tù túng, nhưng lại có cái thú bù lại là thọc đề nghị câu ra khỏi nhà

để câu cá. Ngày câu cá sẽ đủ nạp năng lượng rồi, đêm không có ai muốn câu nữa. Trong lúc

nhàn rỗi ấy, chúng tôi thường hay nói chuyện. Cùng tôi nghe câu chuyện này của

một bạn bè già đề cập lại. Ông vốn là người hay nói chuyện - các nhất là

chuyện tiếu lâm, bao gồm cả tiếu lâm loạn lạc nữa, chuyện nào thì cũng làm cho

chúng tôi cười cợt lăn mỉm cười bò. Trước lúc kể, khi nào ông cũng cười mỉm, khía cạnh trở

nên hóm hỉnh, và đúng là ông lão bao gồm duyên già. Tuy thế hôm ấy ông đâm ra khác

thường. Ông già kể nhưng lại vẫn ngồi im, đầu tương đối cúi xuống, trầm lặng, mặt

ngước chú ý ra mênh mông. Chắc là 1 chuyện cảm động, cửa hàng chúng tôi đoán như

vậy và không nghịch nữa. Mặt ngoài, một cơn gió ù ù thổi tới. Loại trạm này - một

ngôi nhà đựng chen vào giữa một chòm cây giữa vùng rừng núi tràm thưa, mỗi lúc có

một cơn gió, sóng nối nhau đập vào tàn cây, nhà lại rung lên với lắc lư như một

con thuyền đang đùa vơi thân biển. Sóng đập đều đều vào những chòm cây. Đàn

cò đứng ngủ không yên, một vài bé vỗ cánh bay chấp chới. Sóng gió như

nhắc nhở ông điều gì, ông nghiêng tai lắng nghe. Lúc cơn gió thổi qua, mặt

nước trở lại yên lặng, ông mới ngẩng lên mà lại nói. Ông nói với công ty chúng tôi mà như

nói đối với tất cả trời nước vậy, ông không nhìn vào shop chúng tôi mà quan sát ra đại dương nước,

chân trời và những vì sao.

Bạn đang xem: Đọc truyện chiếc lược ngà

- Chuyện xảy ra cách đó đã hơn 1 năm rồi, mà các lần nhớ lại, tôi cứ bàng

hoàng như vừa thấy một niềm mơ ước - Ông mở đầu với giọng trầm đục: - Hôm đó,

tôi đi tự trạm N.G. Cho L.A. Khi loại xuồng sản phẩm đuôi tôm vừa xô ra bến thì

chúng tôi người nào cũng muốn biết người lái ấy là ai. Không hẳn tò tìm mà buộc phải phải

biết. Chính vì trước lúc đi, người trạm trưởng có report với chúng tôi đó là một

đoạn đường dài, một quãng đi xuồng máy, một quãng đi bộ, đi xuồng dễ gặp gỡ trực

thăng soi, đi dạo thì dễ chạm mặt biệt kích. Gặp mặt trực thăng soi, anh em phải bình tĩnh,

không được nhốn nháo, ko được tự động hóa mà phải tuyệt đối hoàn hảo tuân theo sự

điều khiển của fan lái. Nói như vậy tức là sinh mạng mình nên hoàn

toàn phó thác cho tất cả những người cầm lái ấy gồm phải không những bạn? đến nên, tôi cần

nhìn, cần biết rõ bạn đang rứa giữ bào thai mình. Nhưng trời đã buổi tối rồi, tôi

chỉ thấy chính là một cô gái người miếng khảnh, vai với cây "cạc-bin" bá xếp

của Mỹ, đầu chít khăn, dáng vẻ điệu gọn gàng gàng.

Trước đó, tôi đã đạt được nghe giờ đồng hồ đồn trạm này còn có một cô giao liên vô cùng thông

minh. Một hôm cô dẫn một đoàn khách sắp tới sửa qua sông, cô để khách giới hạn lại

ngoài ruộng xa. Cô cùng một anh giao liên nữa tiến trước dọn đường. Đến vườn

cây bờ sông, cô thấy mình đã lọt vào ổ phục kích của địch. Tuy vậy cô không

bối rối. Cô vừa gọi bạn bạn của bản thân vừa nói, cô núm ý nói khủng cho bầy địch

nghe: "Tình hình yên, không có gì, anh quay trở về dẫn khách đi, còn tôi sang sông

lắc xuồng rước qua". Trong lời nói ấy bao gồm ám hiệu. Anh giao liên tức thì quay lại,

êm ái chuyển khách bọc qua ngả khác, vượt sông cách đó độ một vài ba cây số. Còn

cô ta, trước khi qua sông cô còn gài lại hai trái lựu đạn. Cô qua sông, núm là

thoát. Còn đám biệt kích kia, bầy nó tưởng thật, định hốt cả một đoàn khách,

nên chẳng dám rục rịch, nhưng cứ chờ. đợi mãi, bầy nó biết, nó nguyền rủa nhau,

trong thời điểm lục đục kéo về lớ quớ cầm nào lại vấp váp cả nhị quả lựu đạn gài, rụng hết

mấy mạng. Qua chuyện đó, tín đồ ta thêm thắt rằng cô giao liên ấy có cái mũi

rất thính, cô sử dụng mũi để nghe mùi địch và có thể phân biệt được thằng như thế nào là

Mỹ, thằng làm sao là ngụy nữa.

Tôi nghĩ, ví như người thiếu nữ giao liên ấy là cô vẫn lái cái xuồng trang bị này thì

mình chưa tới nỗi lo lắm. Tôi muốn hỏi cơ mà thấy ko tiện cần đành

phải nói khéo:

- ở trạm này có mấy cháu nữ giới vậy hở cháu?

- Dạ một chị là chị nuôi với cháu nữa là hai.

Vậy là cô thanh nữ giao liên này rồi, tôi cảm giác mừng. Nghe giọng cô nói, tôi đoán

cô bé bỏng độ mười tám nhị mươi là cùng. Tôi cảm thấy mến, hy vọng hỏi thêm nhưng

thấy cô sẽ lom khom quấn dây vào bánh trớn yêu cầu lại thôi. Quấn dây vào

bánh trớn xong, cô đứng trực tiếp người, trở lại nói với xuồng sau:

- Tôi đi trước nhé!

Mấy anh giao liên xuồng sau nhao lên:

- Thôi chị nhì đi trước đi.

- Chị út đi mạnh giỏi nhá!

Người call chị Hai, fan gọi chị út, chẳng biết cô thật máy mấy.

Cô đáp lại mấy câu láu lỉnh, call mấy chú giao liên là em rồi trở về chúng tôi,

hạ giọng hết sức lễ phép:

- các bác, các chú, các anh tất cả gì đặc biệt quan trọng nên để trong túi áo, hoặc để trong

một chiếc gói riêng. Lỡ gặp trực thăng bắn hoặc biệt kích thì vật dụng quý ko bị

mất, bị cháy.

Cô báo cho chúng tôi những điều không may hoàn toàn có thể xảy ra nhưng tiếng nói lại

dịu dàng - đáng yêu và dễ thương nữa - khác hoàn toàn với giọng nói căng thẳng mệt mỏi của ông trạm

trưởng, đề nghị tôi thấy không lo ngại lắm. Nói xong, cô khom lưng, lag máy. Xuồng

rung lên theo tiếng lắp thêm nổ giòn, trường đoản cú từ tách bóc ra khỏi vòm cây rậm, rồi rào rào

lướt tới. Gió thổi mát cả người, mát mang đến từng chân tóc. Nghe cô dặn, anh em

khách lúi cụp mở bòng. Còn tôi, tôi gồm cái gì quý quanh đó giấy tờ, tiền ăn uống đường

đã nhằm sẵn trong túi? Tôi bỗng nhớ cho tới cây lược ngà nhỏ. Tôi ngay tức khắc mở bòng, mò

lấy cây lược, cho vô túi nhái đựng giấy tờ, bỏ vô túi ngực, rồi sở hữu kim tây lại

thật cẩn thận.

Các bạn! các lần nhìn thấy cây lược ngà bé dại ấy là mỗi lần tôi do dự và

ngậm ngùi. Trong cuộc đời kháng chiến của tôi, tôi tận mắt chứng kiến không biết bao

nhiêu cuộc chia tay, nhưng không bao giờ, tôi bị xúc cồn như lần ấy. Trong

những ngày hoà bình vừa lập lại, tôi cùng trở về viếng thăm quê cùng với một bạn bạn. Nhà

chúng tôi sống cạnh nhau gần vàm kinh nhỏ tuổi đổ ra sông Cửu Long. Công ty chúng tôi cùng

thoát ly đi phòng chiến, đầu năm 1946, sau khi tỉnh đơn vị bị chiếm. Lúc đi, đứa

con gái đầu lòng của anh ý - và cũng là đứa con duy duy nhất của anh, gần đầy một

tuổi. Anh lắp thêm sáu và cũng thương hiệu là Sáu. Trong cả mấy năm phòng chiến, chị Sáu có

đến thăm anh mấy lần. Lần như thế nào anh cũng bảo chị đưa con đến. Nhưng mẫu cảnh

đi thăm chồng ở chiến trường miền Đông không đối kháng giản. Chị không đủ can đảm đưa

con qua rừng. Nghe chị nói có lý anh ko trách được. Anh chỉ thấy nhỏ qua

tấm ảnh nhỏ thôi. Đến dịp được về, mẫu tình người phụ thân cứ nôn nao vào người

anh. Xuồng vào bến, thấy một đứa bé độ tám tuổi tóc cắt ngang vai, khoác quần

đen, áo bông đỏ đang đùa nhà chòi dưới bóng mát xoài trước sảnh nhà, đoán

biết là con, chẳng thể chờ xuồng cặp lại bến, anh nhũn nhặn chân nhảy thót lên, xô

chiếc xuồng tạt ra, khiến tôi bị chới với. Anh cách vội xoàn với hồ hết bước

dài, rồi dừng lại kêu to:

- Thu! Con.

Vừa thời điểm ấy, tôi đã đi đến gần anh. Với lòng ý muốn nhớ của anh, chắc chắn anh nghĩ

rằng, nhỏ anh đang chạy xô vào lòng anh, đang ôm chặt rước cổ anh. Anh vừa bước,

vừa khom tín đồ đưa tay đón chờ. Nghe gọi, con nhỏ xíu giật mình, tròn đôi mắt nhìn.

Nó ngơ ngác, lạ lùng. Còn anh, anh ko ghìm nổi xúc động. Những lần bị xúc

động, vệt thẹo dài bên má đề nghị lại mẩn đỏ lên, giần giật, trông rất giản đơn sợ. Cùng với vẻ

xúc đụng ấy với hai tay vẫn đem lại phía trước, anh chầm chậm cách tới, giọng

lặp bặp run run:

- tía đây con!

- cha đây con!

Con bé bỏng thấy kỳ lạ quá, nó chớp mắt nhìn tôi như hy vọng hỏi sẽ là ai, mặt nó bỗng

tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên: "Má! Má". Còn anh, anh đứng sững lại đó,

nhìn theo con, nỗi âu sầu khiến khía cạnh anh sầm lại trông thật đáng thương, và

hai tay buông xuống như bị gãy.

Vì con đường xa, chúng tôi ở bên được có tía ngày. Trong ba ngày ngắn ngủi đó,

con bé nhỏ không kịp phân biệt anh là cha. Đêm nó cấm đoán anh ngủ cùng với chị. Con

bé tính khí thật ko vừa, nó tuột xuống giường, đứng dưới đất chồm lên, nắm

tay anh kéo ra. Kéo không được, nó kê mồm cắn. Cho đến ngày đi, tay anh

vẫn còn hằn sâu hầu hết dấu răng của con. Suốt ngày anh chẳng đi đâu xa, lúc

nào cũng vuốt ve con. Tuy vậy càng vuốt ve con bé càng đẩy ra. Anh mong mỏi được

nghe một giờ đồng hồ "ba" của bé bé, tuy vậy con bé chẳng lúc nào chịu gọi. Nghe

mẹ nó bảo gọi cha vào nạp năng lượng cơm thì nó bảo lại:

- Thì má cứ kêu đi.

Mẹ nó đâm nổi giận, quơ đũa phòng bếp dọa đánh, nó cần gọi cơ mà lại nói trổng:

- Vô ăn uống cơm!

Anh Sáu vẫn ngồi im, vờ vịt không nghe, hóng nó call "ba vô nạp năng lượng cơm". Con bé

cứ đứng trong phòng bếp nói vọng ra:

- cơm đã chín rồi! - Anh cũng không quay lại. Con bé bỏng bực quá, quay trở về mẹ và

bảo:

- con kêu rồi mà fan ta ko nghe.

Anh quay trở lại nhìn con vừa khẽ khước từ vừa cười. Có lẽ vì khổ vai trung phong đến nỗi

không khóc được, yêu cầu anh đề nghị cười vậy thôi. Bữa sau, đã nấu cơm trắng thì mẹ

nó chạy đi cài thức ăn. Bà bầu nó dặn, ở nhà có gì buộc phải thì gọi cha giúp cho. Nó

không nói không rằng, cứ lui cui dưới bếp. Nghe nồi cơm trắng sôi, nó giở nắp, lấy

đũa bếp sơ qua - nồi cơm hơi to, nhắm cần thiết nhắc xuống nhằm chắt nước

được, đến lúc đó nó new nhìn lên anh Sáu. Tôi nghĩ thầm, con nhỏ xíu đang bị dồn

vào thay bí, chắc chắn nó phải gọi tía thôi. Nó quan sát dáo dác một thời gian rồi kêu lên:

- cơm sôi rồi, chắt nước giùm cái! - Nó cũng lại nói trổng.

Tôi thông báo mở đường mang đến nó:

- Cháu đề xuất gọi "ba chắt nước giùm con", buộc phải nói như vậy.

Nó như không cân nhắc câu nói của tôi, nó lại kêu lên:

- cơm sôi rồi, nhão bây giờ!

Anh Sáu cứ vẫn ngồi im. Tôi dọa nó:

- Cơm mà lại nhão, má con cháu về nuốm nào cũng trở thành đòn. Sao cháu không gọi bố cháu.

Cháu nói một giờ "ba" không được sao?

Lúc kia nồi cơm trắng sôi lên sùng sục. Nó khá sợ, nó chú ý xuống, vẻ suy nghĩ ngợi, nhắc

không nổi, này lại nhìn lên. Tiếng cơm trắng sôi như thúc giục nó. Nó nhăn nhó muốn

khóc. Nó quan sát nồi cơm, rồi nhìn lên bọn chúng tôi. Thấy nó thấp thỏm tôi vừa tội

nghiệp vừa bi hùng cười, nghĩ chắc hẳn thế nào cũng chịu thua. Nó loay hoay rồi

nhón gót lấy mẫu vá múc ra từng vá nước, miệng nhâm nhẩm điều gì ko rõ. Con

bé đáo nhằm thật.

Trong bữa cơm đó, anh Sáu gắp một cái trứng cá to vàng để vào cái chén bát nó.

Nó liền đem đũa xuyên vào chén, để đó rồi bất ngờ đột ngột hất cái trứng ra, cơm trắng văng

tung tóe cả mâm. Giận quá và không kịp suy nghĩ, anh vung tay tấn công vào

mông nó cùng hét lên:

- Sao mày cứng đầu quá vậy, hả?

Tôi tưởng con nhỏ xíu lăn ra khóc, vẫn giãy, vẫn đạp đổ cả mâm cơm, hoặc sẽ chạy vụt

đi. Tuy vậy không, nó ngồi im, đầu cúi gằm xuống. Nghĩ cố gắng nào nó rứa đũa,

gắp lại cái trứng cá để vào chén, rồi lặng lẽ âm thầm đứng dậy, bước thoát khỏi mâm.

Xuống bến, nó dancing xuống xuồng, mở lòi tói (1) cố khiến cho dây lòi tói khua rổn rảng, khua thiệt to, rồi mang dầm bơi lội qua sông. Nó lịch sự qua nhà ngoại, méc nhau với ngoại với khóc ở mặt ấy - chiều đó, bà mẹ nó sang trọng dỗ dành mấy nó cũng không về. Sau này anh Sáu đề nghị đi, sẽ là đêm ở đầu cuối của nhị anh chị, chị cũng không thích bắt nó về.

Sáng hôm sau, bà bé bên nội, bên ngoại đến rất nhiều - Cả con bé xíu cũng theo

ngoại nó về. Anh Sáu đề xuất lo tiếp khách, anh như không để ý đến bé nữa.

Còn chị Sáu thì lo sẵn sàng đồ đạc mang đến chồng, chị lo xếp từng loại áo, gói

ghém đồ đạc và vật dụng vụn vặt vào dòng túi nhỏ, chị cứ lúi húi bên chiếc ba lô. Con nhỏ nhắn như

bị bỏ rơi, lúc đứng vào góc nhà, dịp đứng tựa cửa ngõ và cứ nhìn mọi bạn đang

vây quanh bố nó. Vẻ phương diện của nó gồm cái gì khá khác, nó không ngang bướng hay

nhăn mày cau tất cả nữa, vẻ mặt nó sầm lại bi thiết rầu, cái vẻ buồn trên gương mặt

ngây thơ của con nhỏ xíu trông rất giản đơn thương. Với song mi nhiều năm uốn cong, cùng như

không bao giờ chớp, đôi mắt nó như to hơn, tầm nhìn của nó ko ngơ ngác,

không lạ lùng, nó nhìn với vẻ suy nghĩ ngợi sâu xa.

Đến lúc phân tách tay, mang bố lô lên vai, sau khoản thời gian bắt tay hết phần nhiều người, anh Sáu

mới đưa ánh mắt con, thấy nó đứng trong góc nhà.

Chắc anh có muốn ôm con, hôn con, nhưng ngoài ra cũng lại sợ hãi nó giẫy lên

lại vứt chạy, bắt buộc anh chỉ đứng nhìn nó. Anh quan sát nó với hai con mắt trìu quí lẫn

buồn rầu. Tôi thấy đôi mắt mênh mông của con bé xíu bỗng xôn xao.

-Thôi! cha đi nghe con! - Anh Sáu khe khẽ nói.

Chúng tôi, mọi người - kể cả anh, hầu hết tưởng con bé nhỏ sẽ đứng yên đó thôi.

Nhưng thật kỳ lạ lùng, mang đến lúc ấy, tình thân phụ con như bỗng nổi dậy trong người nó,

trong lúc không một ai ngờ cho thì nó tự dưng kêu thét lên:

-Ba... A... A... Ba!

Tiếng kêu của nó như giờ đồng hồ xé, xé sự im lặng và xé cả ruột gan mọi người,

nghe thật xót xa. Đó là giờ đồng hồ "Ba" cơ mà nó rứa đè nén trong từng nào năm, tiếng

"Ba" như vỡ tung ra tự lòng nó, nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một

con sóc, nó chạy thót lên với dang nhị tay ôm chặt mang cổ cha nó.

Nó vừa ôm chặt rước cổ bố nó vừa nói trong giờ khóc:

-Ba! cấm đoán ba đi nữa! Ba trong nhà với con!

Ba nó bế nó lên - nó hôn bố nó cùng khắp. Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn

cả vệt thẹo dài mặt má của cha nó nữa.

Trong thời gian đó, nước ngoài nó cho tôi biết, tối qua, bà đã mày mò được vày sao nó

không chịu đựng nhận tía nó. Bà hỏi:

-Ba con, sao nhỏ không nhận?

-Không đề xuất - đã nằm mà nó cũng giẫy lên.

-Sao nhỏ biết là không phải? tía con đi lâu, con quên rồi chứ gì?

-Ba không giống, cái hình tía chụp cùng với má,

- Sao ko giống, đi lâu, cha con già hơn trước thôi.

-Cũng chưa hẳn già, mặt ba con không có cái thẹo cùng bề mặt như vậy.

à ra vậy, bây giờ bà mới biết. Xẻ ra nó không sở hữu và nhận ba nó vì chưng là chiếc vết thẹo, và

bà nó đến biết, ba nó đi tiến công Tây bị Tây bắn bị yêu thương - bà kể lại tội lỗi mấy

thằng Tây ngơi nghỉ đồn đầu vàm mang đến nó nhớ. Nghe bà nhắc nó nằm im, lăn lộn cùng thỉnh

thoảng lại thở dài như fan lớn. Sáng sủa hôm sau, nó lại bảo ngoại chuyển nó về. Nó

vừa phân biệt thì tía nó đã đến khi phải đi rồi.

Trong thời điểm đó, nó vẫn ôm chặt lấy tía nó. Không ghìm được xúc rượu cồn và không

muốn cho con thấy bản thân khóc, anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau

nước mắt, rồi hôn lên mái tóc con:

-Ba đi rồi tía về cùng với con.

-Không! - Con bé bỏng hét lên, nhì tay nó xiết chặt mang cổ, chắn chắn nó nghĩ nhị tay

không thể giữ lại được ba nó, nó dang cả hai chân rồi câu chặt lấy cha nó, với đôi

vai nhỏ bé của nó run run.

Nhìn cảnh ấy, bà con bao phủ có fan không nắm được nước mắt, còn tôi

bỗng thấy không thở được như bao gồm bàn tay ai cầm cố lấy trái tim tôi. Tôi chợt nảy ra ý

nghĩ, muốn bảo anh ngơi nghỉ lại vài ba hôm. Mà lại thật khó, bọn chúng tôi không biết mình sẽ

đi tập trung hay làm việc lại. Shop chúng tôi cần về đúng ngày, nhấn lệnh nhằm kịp chuẩn chỉnh bị.

Thế là mang đến lúc nên đi rồi, mọi bạn phải xúm lại vỗ về nó, mẹ nó bảo:

-Thu! Để tía con đi. Thống độc nhất vô nhị rồi bố con về.

Bà nước ngoài nó vừa vuốt tóc nó vừa dỗ:

-Cháu của ngoại tốt lắm mà! con cháu để ba cháu đi rồi ba sẽ tải về mang lại cháu

một cây lược.

Con bé bỏng lại ôm chầm cha nó một lần tiếp nữa và mếu máo:

-Ba về! tía mua cho bé một cây lược nghe ba! - Nó nói trong giờ đồng hồ nấc, vừa

nói vừa từ từ tuột xuống.

Sau đó hai cửa hàng chúng tôi trở lại miền Đông. Công ty chúng tôi là cán cỗ đoàn thể, chúng tôi

không đi tập kết. Từ năm năm mươi bốn đến năm mươi tám, năm mươi chín và

những năm khó khăn khăn, các bạn đã biết rồi. Về các bước và đời sống ở rừng, tôi

có thể kể cho đến sáng, có đêm bị biệt kích vây bắt đến tía lần, tất cả ngày không

gạo ăn, nạp năng lượng toàn là bắp, mà lại thôi, đó là chuyện khác. Tôi xin quay trở về mối tình

cha con của người sử dụng tôi. Các đêm rừng, nằm tại võng mắc chỉ thấy tấm ny lông

nóc, lúc nhớ con, anh cứ ân hận sao bản thân lại tấn công con. Nỗi khổ kia cứ giầy vò

anh - một hôm nhị đứa vẫn rì rầm kể, anh chợt ngồi nhảy dậy:

- nên rồi! sống rừng này, bạn ta thỉnh thoảng có phun voi, mình cần làm một

cây lược bởi ngà mang lại con bé mới được.

Và anh mong có một khúc ngà, một khúc ngà voi. Thiệt may mắn, sau đó

không lâu, do thiếu thức ăn, bằng hữu nghĩ cho chuyện đi săn, đi săn bởi tên

thuốc chớ chưa hẳn bằng súng. Lúc đó rừng vẫn còn đấy phải giữ im lặng. Thật

ra thì đồng đội không săn bắt voi, nhưng tình cờ lại gặp mặt nó. Bằng hữu định thả nó,

nhưng anh Sáu ra quyết định bắn.

Tôi hãy còn nhớ buổi chiều hôm kia - buổi chiều sau một trời mưa gió rừng, giọt

mưa còn đọng trên lá, rừng sáng lấp lánh. Đang ngồi làm việc dưới tấm ny lông

nóc, tôi bỗng dưng nghe giờ đồng hồ kêu. Từ con phố mòn chạy lẫn trong rừng sâu, anh

hớt hải chạy về, tay cố gắng khúc ngà chuyển lên khoe với tôi. Khía cạnh anh hớn hở như

một đứa trẻ em được quà.

Sau đó anh lấy vỏ đạn nhị mươi ly của Mỹ, đập mỏng dính làm thành một cây cưa

nhỏ, cưa khúc ngà thành từng miếng nhỏ. Phần đông lúc rỗi, anh cưa từng chiếc

răng lược, thận trọng, tỷ mỉ và nỗ lực công như tín đồ thợ bạc. Chẳng phát âm sao tôi

thích ngồi chú ý anh làm cho và cảm giác vui vui khi thấy bụi ngà rơi mọi khi một

nhiều. Một ngày, anh cưa được một vài răng. Không bao lâu sau, cây lược được

hoàn thành. Cây lược dài độ hơn một tấc, bề ngang độ ba phân rưỡi, cây lược

cho bé gái, cây lược dùng để chải làn tóc dài, cây lược chỉ tất cả một mặt hàng răng

thưa. Bên trên sóng sườn lưng lược tất cả khắc một mặt hàng chữ bé dại mà anh đã gò lưng, tẩn

mẩn tự khắc từng nét: "Yêu nhớ tặng kèm Thu, con của ba". Cây lược ngà ấychưa chải

được mái đầu của con, dẫu vậy nó như tháo gỡ được phần nào trung ương trạng của anh.

Những đêm nhớ con, anh không nhiều nhớ cho nỗi hối hận tiến công con, nhớ con, anh lấy

cây lược ra ngắm nghía rồi mài lên tóc cho cây lược thêm bóng, thêm mượt. Có

cây lược, anh càng mong gặp mặt lại con. Nhưng rồi một chuyện không may xảy

ra. Một ngày cuối năm năm mươi tám, năm đó ta không võ trang - vào một trận

càn khủng của quân Mỹ - ngụy, anh Sáu bị hy sinh. Anh bị viên đạn của dòng sản phẩm bay

Mỹ bắn vào ngực. Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ mức độ trăng trối lại

điều gì, hình như chỉ có tình thân phụ con là không thể chết được, anh chuyển tay vào

túi, móc cây lược, đưa mang đến tôi và chú ý tôi một hồi lâu. Tôi không đủ lời lẽ để tả

lại ánh nhìn ấy, chỉ biết rằng, cho đến bây giờ, thỉnh phảng phất tôi cứ lưu giữ lại đôi

mắt của anh.

- Tôi sẽ đưa về trao tận tay mang đến cháu.

Tôi cúi xuống nhìn anh và khẽ nói. Đến dịp ấy, anh new nhắm đôi mắt đi xuôi.

Các bạn ạ! trong số những ngày tối tăm ấy, người sống bắt buộc sống bí mật thì cũng

đã đành một lẽ, còn người chết cũng đề nghị chết kín đáo nữa. Mộ của anh không

thể đắp cao lên được - kiếm tìm thấy mồ mả, chúng sẽ đào lên với tìm ra dấu tích - cho

nên ngôi mộ của anh là ngôi mộ bằng, phẳng phiu như khía cạnh rừng vậy. Tôi lấy

dao khắc vào một gốc cây rừng cạnh địa điểm anh nằm làm cho dấu cho dễ nhớ.

Sống như vậy và chết như thế, hỏi vậy làm sao mà chịu được? họ buộc

phải cố kỉnh súng.

Sau khi có căn cứ khá an toàn, bạn nhà tôi tất cả đến thăm. Tôi định gởi cây

lược ngà về cho cháu Thu. Mà lại chị Sáu và cháu Thu không hề ở xã nữa.

Qua những lần tố cộng, đông đảo trận càn, gần như trận đốt xã dồn dân của bọn

Mỹ, không có mấy năm mà lại làng nước tan tác đi các lắm. Mọi người đi mỗi

nơi chẳng ai được tin ai. Fan nhà tôi bảo có lúc nghe chị Sáu chạy lên Sài

Gòn, có những lúc lại nghe chị Sáu lại quay về Đồng Tháp, chính vì thế mà tôi duy trì mãi cây

lược của cháu.

Tôi cầm cố cây lược nhìn ngắm, lòng thấy bùi ngùi.

Trong lúc đó tiếng máy vẫn nổ giòn, cùng tôi lại muốn nhìn thấy được rõ cô giao liên -

người đang giữ sinh mạng của mình. Đêm không tối, cũng không sáng, nền

trời tràn trải qua nhiều lớp mây mỏng, rải rác một vài ba chòm sao. Trời sáng khủng mờ

- Tôi chỉ nhìn thấy được dáng người của cô giao liên, gương mặt như khá tròn

và một đôi mắt, hai con mắt của thiếu nữ thật là rất khó tả. Chẳng phát âm cớ sao, từ

cái ánh mắt ấy, tôi từ từ thấy một người quen, quen thuộc lắm. Tôi nuốm nhớ, nhớ

không ra, tôi thấy bản thân lẩn thẩn.

Bỗng gồm tiếng kêu thất thanh:

- Máy cất cánh !

- Máy cất cánh !

Xuồng lập tức chòng chành, như có bạn định lao xuống, người nhốn nháo và

nhiều tiếng nhao nhao lên:

- Tấp vào !

- Đâu?

- Đèn nó làm việc phía sau kìa!

- Tấp vào, tấp vào. Phản bội lực!

Cô giao liên mang lại máy nổ nhỏ dại dần, quay trở về sau một cơ hội rồi bảo:

- chưa phải đâu, sao bên trên trời kia mà.

Trong cơ hội mọi người đang lo, có fan hoảng hốt, có người định nhảy đầm thì giọng

của cô bình thản như vậy đó. Có bạn chưa thiệt tin, mà lại trước thái độ thản

nhiên của cô, mọi fan lại ngồi yên. "Sao trên trời đó mà", giọng nói nhỏ dại nhẹ

và ngọt ngào. Và cô lại mang đến máy nổ to.

Sau mấy ngày đi bộ, được ngồi trên loại xuồng lắp thêm thật là ham mê thú. Nhưng

nghĩ mang lại máy bay, tôi lại thấy phiền. Tiếng lắp thêm đuôi tôm nổ lớn quá như át cả

tiếng trang bị bay. May mà chạm chán cô giao liên bình tĩnh, cô cơ mà rối, kiên cố có bạn đã

nhảy rồi, xuồng chắn chắn cũng chìm mất. Tôi cầm cố không nghĩ về gì khác, triệu tập lắng

nghe tiếng sản phẩm bay.

Xuồng ban đầu vào một quãng khiếp trống, 2 bên bờ không tồn tại một ngôi nhà,

xa xa một chòm tre, một lùm cây, phía 2 bên là cánh đồng hoang. Tôi sốt ruột

muốn đến xuồng lao nhanh hơn. Dường như hiểu trọng điểm trạng tôi, cô đến máy nổ

to. Sóng trước mũi xuống nổi lên kéo thành các đợt sóng dài, làm run rẩy

đám cỏ 2 bên bờ, vỗ bập bềnh những giề lục bình và các đám nghề(2) mọc

hoang.

Trong thời gian mọi bạn đang yên ổn tâm, đang thích thú ngồi trên cái xuồng lao

nhanh thì cô giao liên tắt vật dụng báo tin:

- thiết bị bay!

Cô vừa nói vừa tấp liền kề lại vết mờ do bụi tre. Dòng xuồng sau cũng tấp lại. Ví dụ là có

tiếng lắp thêm bay, tiếng cánh gió "lạch bạch" của đám trực thăng Mỹ. Tôi chẳng

biết dòng lỗ mũi của cô thính mang lại cỡ nào, còn dòng tai của cô ý rõ là thính thật, tiếng

máy cất cánh lẫn trong tiếng vật dụng đuôi tôm, thật cạnh tranh nghe.

Xuồng chòng chành, có fan chới với ý muốn té:

- Nó còn xa lắm! - Cô trấn tĩnh cửa hàng chúng tôi - những bác, các chú tiến bước phân tán

mỏng, search núp vào chỗ kín. Giả dụ nó tất cả soi tới những bác, những chú nhớ chớ động

đậy - trong những khi cô nói, đồng đội khách đang vọt lên bờ hết rồi. Tôi là bạn cuối

cùng. Tôi vừa bước đi thì cô bảo:

- bác bỏ cứ tại đây đi. Xuồng ít fan không sao!

Nếu một người nào không giống bảo như vậy, tôi dĩ nhiên không nghe. Trước cách biểu hiện của

cô, ngồi cùng một mẫu xuồng cùng với cô tôi thấy vững rộng ngồi vào công sự.

Đám trực thăng Mỹ từ trên đầu kinh soi lần lần tới, tiếng bộ động cơ của nó rầm rộ,

như hàng trăm chiếc tầu thủy vẫn chạy. ánh nắng ngọn đèn soi của chính nó mỗi

lúc một gần. Lũ Mỹ, ngụy thường xuyên đi bố chiếc, một cái tìm người, search mục

tiêu, còn hai chiếc soi đèn thì bắn.

- lấy lá cây bít kín, chớ động bít nhé! - Cô lại nhắc tôi.

Đó là lần thứ nhất tôi bị trực thăng soi, lúc ngọn đèn của nó soi qua - loại thứ

ánh sáng chói lóa và tiếng cánh gió đập trên đầu, tôi thấy xuồng mình rõ

quá, tôi thấy mẫu be dài, thấy gần như lỗ trống của tía lô dưới lớp lá ngụy trang,

thấy cỏ quặn lên như trong một cơn lốc, tôi nghĩ: "Thôi chết rồi". Tôi rút vai

thu mình cho bé dại lại. Như đoán được trung tâm trạng của tôi, cô lại nhắc:

- Nó ko thấy rõ mình như bản thân thấy mình đâu!

Lần này, lời cô nói cùng với tôi không hiệu quả nữa. Phút chốc tôi lại ước ao lao

xuống nước. Nhưng tôi kịp trấn tĩnh.

Rồi cái ánh sáng ma quỷ ấy xa dần dần với tiếng động cơ rầm rộ mỗi một khi mỗi xa.

Đêm lại mờ mờ đi. Tôi vẫn ngồi im bởi còn lo nó quay trở lại. Cô giao liên nói

như an ủi tôi:

- Nó làm cho coi dữ vậy, nhưng nó chẳng thấy đồ vật gi đâu. Miễn là mình bình tĩnh,

đừng động đậy - Đoạn cô nhìn ra cánh đồng, gọi bạn bè khách. Bằng hữu có

người ướt nhem, vừa nắm quần áo, vừa chửi rủa. Xuồng lại nổ máy.

Quá nửa đêm, đoàn đưa lên đi bộ - công ty chúng tôi đi men theo bờ mẫu, băng

qua cánh đồng, bờ mẫu khu vực bùn lầy, chỗ lồi lõm, địa điểm nhầy nhụa, công ty chúng tôi đi

sát vào nhau và hầu như thay phiên nhau trượt vấp ngã vậy. - người này sẽ lom

khom ngồi dậy, người dị thường đánh "ạch" bổ xuống ruộng, chúng tôi, dép

cầm tay, dò mẫn đi từng bước, cứ vậy mà đi. Gần đến bờ sông, giao liên cho

chúng tôi dừng lại, phái thám thính đi bám đường.

Hai thám thính đi khoảng hai mươi phút thì chạm biệt kích. Lần này đàn nó

không nằm phục vào đám vườn cửa dọc bờ kinh, nó chồm ra ngoài ruộng. Súng

nổ cho tới tấp. Đạn rít veo véo qua đầu chúng tôi.

- nằm xuống! Cô giao liên chỉ định - Anh bốn dẫn khách hàng đi, tôi sinh hoạt lại.

Chẳng đọc sao, lúc đó tôi ý muốn kéo cô thuộc đi. Qua giọng phân công của cô,

tôi đoán cô là nhóm trưởng. Vừa nghe giờ đồng hồ cô, quan sát lại cô sẽ vụt chạy đâu rồi.

Đạn đan thành lưới rít qua đầu chúng tôi, rơi "chéo chéo" xung quanh ruộng,

khiến cửa hàng chúng tôi phải nằm dán người vào bờ mẫu không sao ngóc đầu lên được.

Trong dịp đó, phía mặt trái, bỗng có rất nhiều tiếng "cạc bin" nổ. Mau lẹ đường

đạn bay về phía đó. Tôi đoán biết, cô giao liên đang đi đường đạn cất cánh về

mình.

Xem thêm: Câu Thơ Ngồi Buồn " (Kiếm Được 200 Bài), Tìm Bài Thơ Ngồi Buồn (Kiếm Được 200 Bài)

- Chạy ! - Anh Tư, bạn giao liên ra lệnh. Đoàn khách công ty chúng tôi liền vọt lên.

Tôi chưa hẳn là bạn dạn súng cho lắm, tuy thế lúc đó, tôi ko thấy lo cho

mình nữa, tôi cứ nghĩ cho cô giao liên. Đoàn khách cửa hàng chúng tôi - ko hàng

ngũ, chạy bừa qua ruộng lúa, đâm trực tiếp ra ven cây, rồi quá qua sông.

Tiếng súng mỗi một khi một dữ dội. Tôi chũm lắng nghe giờ đồng hồ "cạc bin" của cô, nhưng

không tài nào nghe được, lòng cứ xôn xang.

Nhờ có tiếng súng biệt kích mà công ty chúng tôi đến rặng cây làng rất sớm. Anh em

bên kia trạm - trạm L. A, cũng vừa đến, không phải chờ lâu.

Đoàn tập vừa lòng lại trong một đám dứa bị chất độc hóa học, tàu lá lơ thơ, trống

trải. Đoàn khách còn đủ mặt, có một vài bạn bị mất dép, có người qua sông

bị trôi cha lô. Còn tôi, già mà lại hãy còn cứng. Tôi chả mất một món gì.

Ai cũng mệt mỏi, bạn bè giao liên cho chúng tôi nằm nghỉ cho sáng. Bao gồm người

không rất cần được mắc võng, cũng chẳng trải ni lông, nằm vật xuống đất, lấy

bòng làm gối, ngáy pho pho. Còn tôi, vày nhiều nỗi, bắt buộc cứ lơ mơ. Tôi sẽ trên

đường về thức giấc nhà. Làng nước đâu còn như xưa nữa. Bạn ta bị rời nhà, bị dồn

vào những trại tập trung, rồi bạn ta lại phá ra, cả sân vườn tược cũng nuốm đổi. Tôi

nghe nói vậy, nhưng không thể hình dung ra được. Tôi cứ ghi nhớ lại cảnh cũ. Nhớ

những lần trở về, ghi nhớ cảnh chia ly của phụ vương con anh Sáu cơ mà cây lược tôi vẫn

còn giữ đây. Trong lúc nghĩ miên man, đôi khi tôi đột nhớ đến bằng hữu ở lại

chặn bầy biệt kích. Tuyệt nhất là cô giao liên. Chẳng phát âm cô bé bỏng và bằng hữu giao liên

ra sao. Mệt quá rồi tôi cũng thiếp đi...

Nghe đâu đây gồm tiếng chân đi, tiếng bạn nói, tiếng cười cợt đùa. Tôi chợt tỉnh

dậy, thấy trời sẽ đâm mây ngang, màn đêm như vén dần ra cánh đồng. Tôi thấy

một đội người, chẳng nghe bọn họ nói gì, tuy nhiên biết là họ vẫn kể lại những

chuyện sôi nổi. Với tôi chú ý thấy, cô giao liên, xống áo cô bùn đất bê bết và

đẫm ướt. Chũm là chúng ta về kịp rồi.

Tôi vừa mang lại họ cũng vừa chìa tay ra. Hiện nay tôi mới nhìn được rõ cô. Cô vừa chặn

địch, vừa bước ra khỏi chỗ nguy hại mà phương diện cứ phơi phới. Tuy nhiên nước da cô

bị rám nắng, tôi trông cô không thực sự hai mươi tuổi. Con gái hai mươi tuổi

không thể có cặp mắt trong trắng như thế, với cô mới ngây thơ làm cho sao, cô vẫn

còn treo bông tòn ten, cô đi dần về phía tôi, tôi bỗng muốn tỏ lòng mến phục

của tôi so với cô, cả lòng cảm ơn nữa. Nhưng không lẽ lại nói như vậy, tôi mỉm

cười chào cô và có tác dụng quen:

- Này cháu. Bác lo cho con cháu quá! con cháu thứ mấy?

- Dạ con cháu thứ hai.

- Sao bác lại nghe có tín đồ kêu cháu là chị út? chắc chắn là cháu sẽ có...

- Dạ không! - Cô giao liên chận câu nói của tôi lại - con cháu vừa máy hai vừa thiết bị út

vì cháu là con một mà!

- con cháu là người ở làng mạc nào cơ mà sao bác thấy quen quen.

- Dạ con cháu ở con quay Lao Giêng!

Nghe cho tên làng, tôi đột giật mình. Chú ý cái hai con mắt cô bé, ngực tôi bỗng

phập phồng, với như có linh tính, tôi tức tốc hỏi lại, hỏi dồn dập:

- gồm phải con quay Lao Giêng, quận Chợ Mới, thức giấc Long Châu Sa ko vậy cháu?

- Dạ phải.

- cháu tên gì?

- con cháu tên Thu.

- Thu à? Tôi lặp lại và bỡ ngỡ .

Tôi lặp bặp hỏi tiếp:

- gồm phải bố cháu là Sáu, má con cháu là Bình cần không?

Cô bé bỏng kinh ngạc đến nỗi không nói được nữa, nó mở tròn mắt nhìn khắp người

tôi. Trong lúc đó, anh em giao liên trạm L.A. Kêu khách chuẩn bị lên đường.

Nhưng tôi chẳng để ý cũng chẳng mong muốn nghe, tôi trở về và bảo:

- đợi tôi một chút.

Tôi quay trở về cô bé. Cả nhị người vẫn còn ngạc nhiên. Cô bé xíu vẫn tròn mắt nhìn

tôi, đúng, đúng, đúng là đôi mắt của nhỏ cháu. Tôi thì thầm nghĩ, cùng bảo:

- tất cả phải không cháu?

- Dạ... Sao chưng biết?

Tôi rứa nén xúc động nhưng cũng lặp bặp đề cập lại:

- bác là bác ba đây này. Cháu bao gồm còn nhớ lúc ba cháu đi, tía cháu tất cả hứa mua

cho cháu cây lược không?

Cô cháu khe khẽ gật đầu: "Dạ nhớ, dạ nhớ".

Các các bạn ạ! Trong chống chiến gồm có cuộc chạm chán gỡ chân tình cờ! Tôi vừa nhìn

cháu, vừa móc túi mang ra cây lược.

- ba cháu giữ hộ cho cháu cây lược ngà này đây. Cây lược này do bố cháu làm.

Đôi đôi mắt của cháu lại to lớn tròn hơn, mặt xúc động cho thẫn thờ. Cháu đưa tay

nhận cây lược. Cây lược như thức tỉnh kỷ niệm ngày chia tay, ngực con cháu phập

phồng. Thấy con cháu nhìn ngắm cây lược, tim tôi hốt nhiên nhói đau. Tôi biết cháu

đang bàng hoàng trước niềm hạnh phúc bất ngờ, tôi không muốn làm gì xao động

đến niềm hạnh phúc của cháu, tôi thấy rất cần phải nói dối:

- bố cháu vẫn khoẻ, tía cháu không về được, nên gởi cho bác.

Cháu Thu liền chớp ánh mắt tôi, môi mấp trang bị run run:

- chắc là chưng lầm, cây lược này không phải của cha cháu.

Tôi đâm ra thất vọng, hoang mang và sợ hãi nữa, tôi hỏi lại:

- cha cháu tên Sáu, má con cháu tên Bình cần không?

- Dạ buộc phải - hình như cháu muốn khóc, mắt con cháu đỏ hoe nhưng vậy nén và nói:

- Nếu cháu không lầm thì chắc chưng sợ cháu bi thiết nên chưng nói cất cháu. Cháu

biết thân phụ cháu bị tiêu diệt rồi. - cháu chớp mắt, hai giọt lệ ứa ra, vỡ tràn qua hai con mắt -

Cháu chịu đựng được, bác đừng ngại, cháu nghe tin ba cháu bị tiêu diệt đã hai năm

rồi, kế tiếp thì cháu xin má con cháu đi giao liên...

Cháu còn mong muốn nói gì nữa, tuy nhiên giọng bị tắc nghẹn đầu cúi xuống, mái tóc

khẽ run run. Còn tôi , tôi lỡ nói dối, đề nghị chẳng biết thế nào nữa, đành lặng lặng.

Trong lúc đó, bằng hữu trong đoàn táo bị cắn dở tác hotline tôi, giục tôi đi. Quan trọng nán lại

được nữa, tôi đành cần vội vàng hỏi xin con cháu địa chỉ, hỏi thăm qua người mẹ cháu và

bà con.

Nỗi mừng gặp gỡ bất thần khiến tôi không hết bàng hoàng thì lại cần chia tay.

Nhìn con cháu tôi tự dưng buột mồm nói:

- Thôi, ba đi nghe con!

Tôi không nghe cháu đáp lại, chỉ thấy đôi môi tái nhợt của cháu mấp máy.

Đi được một quãng xa nhìn lại, tôi thấy cháu nạm đi theo tôi một đoạn đường.

Cháu tạm dừng trên bờ mẫu số đông đợt sóng lúa xanh nhỏ tuổi nối đuôi nhau dập

dờn như chạy mang đến vỗ về cháu. Sau sống lưng cháu là đám dừa bị độc hại hóa học

mà tàu lá chỉ với những cọng khô như các chiếc xương cá đẩy đà treo

lủng lẳng, đọt non vừa bắt đầu đâm lên, xa trông như 1 rừng gươm.

Lúc phân tách tay, tôi ko nghe cháu hotline tôi là ba. Nhưng hồ hết lúc ở một

mình, lưu giữ lại thì tôi nghe tiếng hotline "ba" của cháu, cùng tiếng "ba" như vang lên

từ trong trái tim tôi.

1966

NGUYễN quang SáNG

______________

(1) Dây xích.

(2) Một một số loại cây mọc từng cụm, lá như dong riềng.

Vào một tối trời sáng sủa trăng suông, trong một khu nhà ở nhỏ, thân Tháp Mười

mà phổ biến quanh nước đã lên đầy, nói mang lại đúng đấy là cái trạm của mặt đường dây

giao thông, nhà nhỏ nhưng tín đồ lại đông. Chưa đến chuyến đi, cửa hàng chúng tôi còn

phải đợi. Ban ngày, công ty chúng tôi chẳng có thể bước đi đâu, hết nằm lại ngồi, có những lúc thấy

cuồng chân, thật tù đọng túng, nhưng lại sở hữu cái thú bù lại là thọc đề nghị câu ra khỏi nhà

để câu cá. Ngày câu cá sẽ đủ nạp năng lượng rồi, đêm không ai muốn câu nữa. Trong lúc

nhàn rỗi ấy, công ty chúng tôi thường hay nhắc chuyện. Và tôi nghe mẩu chuyện này của

một bằng hữu già kể lại. Ông vốn là người hay nhắc chuyện - nhiều nhất là

chuyện tiếu lâm, có cả tiếu lâm đao binh nữa, chuyện nào thì cũng làm cho

chúng tôi mỉm cười lăn cười cợt bò. Trước lúc kể, khi nào ông cũng mỉm cười mỉm, mặt trở

nên hóm hỉnh, chính xác là ông lão tất cả duyên già. Tuy vậy hôm ấy ông đâm ra khác

thường. Ông già kể tuy nhiên vẫn ngồi im, đầu khá cúi xuống, trầm lặng, mặt

ngước quan sát ra mênh mông. Chắc là 1 trong chuyện cảm động, cửa hàng chúng tôi đoán như

vậy cùng không chơi nữa. Bên ngoài, một cơn gió ù ù thổi tới. Mẫu trạm này - một

ngôi nhà chứa chen vào thân một chòm cây giữa khu rừng tràm thưa, mỗi một khi có

một cơn gió, sóng nối nhau đập vào tàn cây, công ty lại rung lên và lắc lư như một

con thuyền đang đùa vơi giữa biển. Sóng đập đều đều vào những chòm cây. Đàn

cò đứng ngủ không yên, một vài nhỏ vỗ cánh cất cánh chấp chới. Sóng gió như

nhắc nhở ông điều gì, ông nghiêng tai lắng nghe. Khi cơn gió thổi qua, mặt

nước trở về yên lặng, ông bắt đầu ngẩng lên cơ mà nói. Ông nói với chúng tôi mà như

nói đối với cả trời nước vậy, ông không chú ý vào công ty chúng tôi mà nhìn ra biển cả nước,

chân trời và những vì sao.

- Chuyện xảy ra từ thời điểm cách đó đã hơn 1 năm rồi, mà mỗi lần nhớ lại, tôi cứ bàng

hoàng như vừa thấy một niềm mơ ước - Ông mở đầu với giọng trầm đục: - Hôm đó,

tôi đi trường đoản cú trạm N.G. Cho L.A. Khi cái xuồng sản phẩm đuôi tôm vừa xô ra bến thì

chúng tôi ai cũng muốn biết người điều khiển ấy là ai. Chưa hẳn tò mò mà nên phải

biết. Chính vì trước lúc đi, người trạm trưởng có báo cáo với chúng tôi đó là một

đoạn đường dài, một quãng đi xuồng máy, một đoạn đi bộ, đi xuồng dễ gặp mặt trực

thăng soi, quốc bộ thì dễ chạm mặt biệt kích. Chạm mặt trực thăng soi, bằng hữu phải bình tĩnh,

không được nhốn nháo, ko được tự động hóa mà phải tuyệt đối hoàn hảo tuân theo sự

điều khiển của fan lái. Nói như vậy có nghĩa là sinh mạng mình đề xuất hoàn

toàn phó thác cho tất cả những người cầm lái ấy bao gồm phải không những bạn? đến nên, tôi cần

nhìn, cần biết rõ bạn đang cầm cố giữ sinh mạng mình. Tuy thế trời đã buổi tối rồi, tôi

chỉ thấy chính là một cô bé người miếng khảnh, vai sở hữu cây "cạc-bin" bá xếp

của Mỹ, đầu chít khăn, dáng vẻ điệu gọn gàng.

Trước đó, tôi dành được nghe giờ đồng hồ đồn trạm này còn có một cô giao liên hết sức thông

minh. Một hôm cô dẫn một đoàn khách sắp đến sửa qua sông, cô nhằm khách dừng lại

ngoài ruộng xa. Cô và một anh giao liên nữa tiến trước dọn đường. Đến vườn

cây bờ sông, cô thấy mình đã lọt vào ổ phục kích của địch. Dẫu vậy cô không

bối rối. Cô vừa gọi bạn bạn của bản thân mình vừa nói, cô vắt ý nói lớn cho bọn địch

nghe: "Tình hình yên, không tồn tại gì, anh trở lại dẫn khách hàng đi, còn tôi sang trọng sông

lắc xuồng rước qua". Trong lời nói ấy gồm ám hiệu. Anh giao liên tức khắc quay lại,

êm ái gửi khách bọc qua ngả khác, quá sông cách đây độ một vài ba cây số. Còn

cô ta, trước lúc qua sông cô còn gài lại nhì trái lựu đạn. Cô qua sông, nạm là

thoát. Còn đám biệt kích kia, lũ nó tưởng thật, định hốt cả một đoàn khách,

nên chẳng dám rục rịch, mà lại cứ chờ. Hóng mãi, lũ nó biết, nó nguyền rủa nhau,

trong thời điểm lục đục kéo về lớ quớ cố kỉnh nào lại vấp cả nhì quả lựu đạn gài, rụng hết

mấy mạng. Qua chuyện đó, fan ta thêm thắt rằng cô giao liên ấy có cái mũi

rất thính, cô cần sử dụng mũi nhằm nghe hương thơm địch và có thể phân biệt được thằng nào là

Mỹ, thằng nào là ngụy nữa.

Tôi nghĩ, ví như người người vợ giao liên ấy là cô sẽ lái mẫu xuồng sản phẩm này thì

mình chưa đến nỗi lo lắm. Tôi mong mỏi hỏi nhưng mà thấy không tiện nên đành

phải nói khéo:

- sinh hoạt trạm này còn có mấy cháu thiếu nữ vậy hở cháu?

- Dạ một chị là chị nuôi với con cháu nữa là hai.

Vậy là cô thiếu nữ giao liên này rồi, tôi cảm xúc mừng. Nghe giọng cô nói, tôi đoán

cô nhỏ xíu độ mười tám nhị mươi là cùng. Tôi cảm giác mến, muốn hỏi thêm nhưng

thấy cô vẫn lom khom quấn dây vào bánh trớn bắt buộc lại thôi. Quấn dây vào

bánh trớn xong, cô đứng thẳng người, trở về nói với xuồng sau:

- Tôi đi trước nhé!

Mấy anh giao liên xuồng sau nhao lên:

- Thôi chị nhì đi trước đi.

- Chị út ít đi mạnh giỏi nhá!

Người điện thoại tư vấn chị Hai, bạn gọi chị út, chưa bao giờ cô thật đồ vật mấy.

Cô đáp lại mấy câu láu lỉnh, điện thoại tư vấn mấy chú giao liên là em rồi quay lại chúng tôi,

hạ giọng hết sức lễ phép:

- những bác, các chú, những anh bao gồm gì đặc trưng nên nhằm trong túi áo, hoặc nhằm trong

một loại gói riêng. Lỡ gặp gỡ trực thăng bắn hoặc biệt kích thì trang bị quý không bị

mất, bị cháy.

Cô báo cho shop chúng tôi những điều không may rất có thể xảy ra nhưng giọng nói lại

dịu dàng - đáng yêu nữa - khác hoàn toàn với giọng nói căng thẳng của ông trạm

trưởng, đề nghị tôi thấy không phải lo ngại lắm. Nói xong, cô khom lưng, lag máy. Xuồng

rung lên theo tiếng máy nổ giòn, tự từ bóc ra ngoài vòm cây rậm, rồi rào rào

lướt tới. Gió thổi non cả người, mát cho từng chân tóc. Nghe cô dặn, anh em

khách lúi hớt tóc mở bòng. Còn tôi, tôi gồm cái gì quý ko kể giấy tờ, tiền ăn uống đường

đã nhằm sẵn vào túi? Tôi thốt nhiên nhớ tới cây lược ngà nhỏ. Tôi ngay tắp lự mở bòng, mò

lấy cây lược, bỏ vào túi nhái đựng giấy tờ, bỏ vô túi ngực, rồi sở hữu kim tây lại

thật cẩn thận.

Các bạn! những lần nhìn thấy cây lược ngà bé dại ấy là những lần tôi do dự và

ngậm ngùi. Trong cuộc sống kháng chiến của tôi, tôi tận mắt chứng kiến không biết bao

nhiêu cuộc chia tay, nhưng chưa bao giờ, tôi bị xúc rượu cồn như lần ấy. Trong

những ngày hoà bình vừa lập lại, tôi cùng trở lại viếng thăm quê cùng với một tín đồ bạn. Nhà

chúng tôi làm việc cạnh nhau ngay gần vàm kinh bé dại đổ ra sông Cửu Long. Cửa hàng chúng tôi cùng

thoát ly đi chống chiến, đầu năm 1946, sau khi tỉnh bên bị chiếm. Thời điểm đi, đứa

con gái đầu lòng của anh ý - với cũng là người con duy duy nhất của anh, chưa đầy một

tuổi. Anh trang bị sáu cùng cũng thương hiệu là Sáu. Xuyên suốt mấy năm phòng chiến, chị Sáu có

đến thăm anh mấy lần. Lần nào anh cũng bảo chị đưa bé đến. Nhưng cái cảnh

đi thăm ông xã ở chiến trường miền Đông không đối kháng giản. Chị không dám đưa

con qua rừng. Nghe chị nói tất cả lý anh ko trách được. Anh chỉ thấy con qua

tấm ảnh nhỏ thôi. Đến cơ hội được về, cái tình người cha cứ ói nao trong người

anh. Xuồng vào bến, thấy một đứa nhỏ nhắn độ tám tuổi tóc cắt theo đường ngang vai, khoác quần

đen, áo bông đỏ đang chơi nhà chòi dưới bóng mát xoài trước sảnh nhà, đoán

biết là con, bắt buộc chờ xuồng cặp lại bến, anh lún chân khiêu vũ thót lên, xô

chiếc xuồng tạt ra, khiến tôi bị chới với. Anh bước vội tiến thưởng với hồ hết bước

dài, rồi tạm dừng kêu to:

- Thu! Con.

Vừa cơ hội ấy, tôi đã đến gần anh. Với lòng mong mỏi nhớ của anh, chắn chắn anh nghĩ

rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, vẫn ôm chặt đem cổ anh. Anh vừa bước,

vừa khom người đưa tay đón chờ. Nghe gọi, con nhỏ xíu giật mình, tròn đôi mắt nhìn.

Nó ngơ ngác, kỳ lạ lùng. Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động. Các lần bị xúc

động, vết thẹo dài bên má yêu cầu lại mẩn đỏ lên, giần giật, trông rất đơn giản sợ. Với vẻ

xúc hễ ấy và hai tay vẫn mang về phía trước, anh chầm chậm cách tới, giọng

lặp bặp run run:

- cha đây con!

- bố đây con!

Con bé bỏng thấy lạ quá, nó chớp ánh mắt tôi như mong hỏi đó là ai, mặt nó bỗng

tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên: "Má! Má". Còn anh, anh đứng sững lại đó,

nhìn theo con, nỗi gian khổ khiến phương diện anh sầm lại trông thật đáng thương, và

hai tay buông xuống như bị gãy.

Vì đường xa, cửa hàng chúng tôi ở đơn vị được có tía ngày. Trong tía ngày ngắn ngủi đó,

con bé bỏng không kịp phân biệt anh là cha. Đêm nó quán triệt anh ngủ cùng với chị. Con

bé tính khí thật ko vừa, nó tuột xuống giường, đứng dưới khu đất chồm lên, nắm

tay anh kéo ra. Kéo ko được, nó kê mồm cắn. Cho tới ngày đi, tay anh

vẫn còn hằn sâu đầy đủ dấu răng của con. Xuyên suốt ngày anh chẳng đi đâu xa, lúc

nào cũng che chở con. Nhưng mà càng che chở con bé bỏng càng đẩy ra. Anh mong muốn được

nghe một tiếng "ba" của con bé, tuy vậy con bé xíu chẳng bao giờ chịu gọi. Nghe

mẹ nó bảo gọi ba vào ăn cơm thì nó bảo lại:

- Thì má cứ kêu đi.

Mẹ nó đâm nổi giận, quơ đũa bếp dọa đánh, nó bắt buộc gọi dẫu vậy lại nói trổng:

- Vô ăn uống cơm!

Anh Sáu vẫn ngồi im, vờ vịt không nghe, đợi nó gọi "ba vô ăn uống cơm". Bé bé

cứ đứng trong nhà bếp nói vọng ra:

- cơm chín rồi! - Anh cũng không xoay lại. Con bé nhỏ bực quá, quay trở về mẹ và

bảo:

- nhỏ kêu rồi mà tín đồ ta không nghe.

Anh quay trở lại nhìn con vừa khẽ phủ nhận vừa cười. Chắc rằng vì khổ trọng điểm đến nỗi

không khóc được, buộc phải anh đề nghị cười vậy thôi. Bữa sau, vẫn nấu cơm thì mẹ

nó chạy đi cài đặt thức ăn. Bà mẹ nó dặn, ở nhà có gì nên thì gọi tía giúp cho. Nó

không nói ko rằng, cứ lui cui dưới bếp. Nghe nồi cơm sôi, nó giở nắp, lấy

đũa phòng bếp sơ qua - nồi cơm trắng hơi to, nhắm quan trọng nhắc xuống để chắt nước

được, mang đến lúc đó nó bắt đầu nhìn lên anh Sáu. Tôi nghĩ về thầm, con bé đang bị dồn

vào ráng bí, vững chắc nó buộc phải gọi cha thôi. Nó nhìn dáo dác một thời điểm rồi kêu lên:

- cơm trắng sôi rồi, chắt nước giùm cái! - Nó cũng lại nói trổng.

Tôi lên tiếng mở đường mang đến nó:

- Cháu yêu cầu gọi "ba chắt nước giùm con", yêu cầu nói như vậy.

Nó như không suy nghĩ câu nói của tôi, này lại kêu lên:

- cơm sôi rồi, nhão bây giờ!

Anh Sáu cứ vẫn ngồi im. Tôi dọa nó:

- Cơm nhưng nhão, má cháu về núm nào cũng bị đòn. Sao con cháu không gọi ba cháu.

Cháu nói một giờ "ba" ko được sao?

Lúc kia nồi cơm trắng sôi lên sùng sục. Nó hơi sợ, nó quan sát xuống, vẻ nghĩ ngợi, nhắc

không nổi, nó lại nhìn lên. Tiếng cơm sôi như thúc giục nó. Nó nhăn nhó muốn

khóc. Nó quan sát nồi cơm, rồi quan sát lên chúng tôi. Thấy nó rối trí tôi vừa tội

nghiệp vừa bi thiết cười, nghĩ cứng cáp thế nào cũng chịu thua. Nó loay hoay rồi

nhón gót lấy dòng vá múc ra từng vá nước, miệng lầm bầm điều gì không rõ. Con

bé đáo để thật.

Trong bữa ăn đó, anh Sáu gắp một chiếc trứng cá to xoàn để vào cái bát nó.

Nó liền rước đũa xuyên vào chén, nhằm đó rồi bất thần hất cái trứng ra, cơm trắng văng

tung tóe cả mâm. Giận quá và không kịp suy nghĩ, anh vung tay đánh vào

mông nó và hét lên:

- Sao mi cứng đầu quá vậy, hả?

Tôi tưởng con bé xíu lăn ra khóc, đã giãy, sẽ đạp đổ cả mâm cơm, hoặc đã chạy vụt

đi. Tuy thế không, nó ngồi im, đầu cúi gằm xuống. Nghĩ thế nào nó cố kỉnh đũa,

gắp lại quả trứng cá nhằm vào chén, rồi lặng lẽ đứng dậy, bước thoát khỏi mâm.

Xuống bến, nó nhảy đầm xuống xuồng, mở lòi tói (1) cố khiến cho dây lòi tói khua rổn rảng, khua thật to, rồi lấy dầm bơi lội qua sông. Nó lịch sự qua công ty ngoại, truyền tai nhau với ngoại cùng khóc ở mặt ấy - chiều đó, mẹ nó lịch sự dỗ dành mấy nó cũng ko về. Ngày mai anh Sáu nên đi, sẽ là đêm sau cùng của nhị anh chị, chị cũng không thích bắt nó về.

Sáng hôm sau, bà nhỏ bên nội, bên ngoại đến rất nhiều - Cả con bé xíu cũng theo

ngoại nó về. Anh Sáu đề xuất lo tiếp khách, anh như không chăm chú đến nhỏ nữa.

Còn chị Sáu thì lo sẵn sàng đồ đạc đến chồng, chị lo xếp từng chiếc áo, gói

ghém đồ đạc vụn lặt vặt vào loại túi nhỏ, chị cứ lúi húi mặt chiếc bố lô. Con bé nhỏ như

bị quăng quật rơi, cơ hội đứng vào góc nhà, cơ hội đứng tựa cửa ngõ và cứ quan sát mọi người đang

vây quanh cha nó. Vẻ khía cạnh của nó tất cả cái gì khá khác, nó không bướng bỉnh hay

nhăn mày cau gồm nữa, vẻ phương diện nó sầm lại ai oán rầu, chiếc vẻ ai oán trên gương mặt

ngây thơ của con bé xíu trông rất dễ dàng thương. Với đôi mi nhiều năm uốn cong, cùng như

không khi nào chớp, đôi mắt nó như lớn hơn, tầm nhìn của nó không ngơ ngác,

không lạ lùng, nó chú ý với vẻ suy nghĩ ngợi sâu xa.

Đến lúc phân tách tay, mang cha lô lên vai, sau khoản thời gian bắt tay hết các người, anh Sáu

mới đưa mắt nhìn con, thấy nó đứng trong góc nhà.

Chắc anh cũng muốn ôm con, hôn con, nhưng trong khi cũng lại sợ nó giẫy lên

lại quăng quật chạy, phải anh chỉ đứng nhìn nó. Anh nhìn nó với đôi mắt trìu quí lẫn

buồn rầu. Tôi thấy đôi mắt mênh mông của con nhỏ nhắn bỗng xôn xao.

-Thôi! bố đi nghe con! - Anh Sáu khe khẽ nói.

Chúng tôi, mọi tín đồ - của cả anh, đông đảo tưởng con nhỏ nhắn sẽ đứng yên kia thôi.

Nhưng thật kỳ lạ lùng, mang lại lúc ấy, tình cha con như bỗng nổi dậy trong người nó,

trong lúc không ai ngờ đến thì nó chợt kêu thét lên:

-Ba... A... A... Ba!

Tiếng kêu của chính nó như tiếng xé, xé sự lặng ngắt và xé cả gan ruột mọi người,

nghe thật xót xa. Đó là tiếng "Ba" mà nó thay đè nén trong bao nhiêu năm, tiếng

"Ba" như vỡ lẽ tung ra tự lòng nó, nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một

con sóc, nó chạy thót lên và dang hai tay ôm chặt mang cổ bố nó.

Nó vừa ôm chặt lấy cổ tía nó vừa nói trong giờ khóc:

-Ba! không cho ba đi nữa! Ba ở trong nhà với con!

Ba nó bế nó lên - nó hôn tía nó thuộc khắp. Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai cùng hôn

cả vệt thẹo dài mặt má của ba nó nữa.

Trong lúc đó, nước ngoài nó mang lại tôi biết, tối qua, bà đã mày mò được do sao nó

không chịu nhận tía nó. Bà hỏi:

-Ba con, sao nhỏ không nhận?

-Không đề nghị - sẽ nằm nhưng nó cũng giẫy lên.

-Sao bé biết là ko phải? ba con đi lâu, con quên rồi chứ gì?

-Ba không giống, chiếc hình ba chụp với má,

- Sao không giống, đi lâu, cha con già hơn trước đây thôi.

-Cũng không phải già, mặt cha con không tồn tại cái thẹo xung quanh như vậy.

à ra vậy, hiện giờ bà mới biết. Bửa ra nó không sở hữu và nhận ba nó vì chưng là mẫu vết thẹo, và

bà nó cho biết, cha nó đi tiến công Tây bị Tây bắn bị mến - bà đề cập lại tội tình mấy

thằng Tây ở đồn đầu vàm mang đến nó nhớ. Nghe bà kể nó ở im, lăn lộn với thỉnh

thoảng lại thở lâu năm như bạn lớn. Sáng sủa hôm sau, này lại bảo ngoại gửi nó về. Nó

vừa nhận ra thì tía nó đã đến lúc phải đi rồi.

Trong thời gian đó, nó vẫn ôm chặt lấy cha nó. Ko ghìm được xúc động và không

muốn cho nhỏ thấy mình khóc, anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau

nước mắt, rồi hôn lên mái tóc con:

-Ba đi rồi bố về cùng với con.

-Không! - Con nhỏ bé hét lên, nhị tay nó xiết chặt rước cổ, chắc nó nghĩ nhị tay

không thể giữ được ba nó, nó dang cả nhì chân rồi câu chặt lấy ba nó, với đôi

vai nhỏ tuổi bé của chính nó run run.

Nhìn cảnh ấy, bà con bao bọc có fan không vắt được nước mắt, còn tôi

bỗng thấy nghẹt thở như tất cả bàn tay ai cầm lấy trái tim tôi. Tôi bất chợt nảy ra ý

nghĩ, muốn bảo anh ở lại vài ba hôm. Dẫu vậy thật khó, chúng tôi không biết mình sẽ

đi tập trung hay làm việc lại. Cửa hàng chúng tôi cần về đúng ngày, dìm lệnh để kịp chuẩn chỉnh bị.

Thế là mang đến lúc phải đi rồi, mọi fan phải xúm lại vỗ về nó, chị em nó bảo:

-Thu! Để bố con đi. Thống độc nhất rồi cha con về.

Bà ngoại nó vừa vuốt tóc nó vừa dỗ:

-Cháu của ngoại tốt lắm mà! cháu để ba cháu đi rồi cha sẽ mua về mang đến cháu

một cây lược.

Con bé lại ôm chầm cha nó một lần tiếp nữa và mếu máo:

-Ba về! tía mua cho bé một cây lược nghe ba! - Nó nói trong giờ đồng hồ nấc, vừa

nói vừa đàng hoàng tuột xuống.

Sau kia hai chúng tôi trở lại miền Đông. Công ty chúng tôi là cán cỗ đoàn thể, chúng tôi

không đi tập kết. Từ thời điểm năm năm mươi tứ đến năm mươi tám, năm mươi chín và

những năm cực nhọc khăn, các bạn đã biết rồi. Về công việc và cuộc sống ở rừng, tôi

có thể kể cho đến sáng, bao gồm đêm bị biệt k